Keloidy (bliznowce) - przyczyny, objawy i metody leczenia

Bliznowce, czyli przerośnięte blizny, stanowią duży problem estetyczny, zwłaszcza jeśli występują na odsłoniętych partiach ciała, np. na twarzy, szyi, rękach czy dekolcie. Przeważnie mają wypukły kształt, twardszą strukturę i charakterystyczny kolor, który oddziela je od otaczającej skóry. Choć nie stanowią zagrożenia dla zdrowia, mogą powodować spory dyskomfort psychiczny i fizyczny. Skąd biorą się bliznowce i jak można je leczyć?

Keloid – co to?

Keloid, inaczej określany jako bliznowiec, to przerośnięta, zgrubiała i guzowata narośl na skórze, przeważnie o gładkiej i lśniącej powierzchni. Z medycznego punktu widzenia jest to niezłośliwy guz o nieestetycznym wyglądzie, który może utrudniać codzienne funkcjonowanie, zwłaszcza jeśli osiąga spore rozmiary lub pojawia się w miejscach, gdzie skóra bezpośrednio przylega do kości.

Wyróżnić można dwa rodzaje bliznowców:

keloid wtórny – powstaje w miejscu urazu, np. po skaleczeniu, zranieniu, oparzeniu lub po zmianach trądzikowych;
keloid samoistny – rozwija się bez konkretnej przyczyny. Uważa się, że za jego tworzenie odpowiadają mikrourazy skóry.

Blizna przerostowa a bliznowiec – różnice

Bliznowce i blizny przerostowe to pojęcia, które często stosowane są zamiennie, jednak istnieją między nimi znaczące różnice.

Bliznowce powstają w wyniku nieprawidłowego procesu gojenia się skóry i charakteryzują się nadmiernym rozrostem tkanki bliznowatej poza granice pierwotnego urazu. Mają nieregularny kształt, są twarde i często mają ciemniejsze zabarwienie niż otaczająca skóra. Co ważne, bliznowiec nie cofa się samoistnie i wykazuje tendencję do nawrotów, nawet po usunięciu chirurgicznym.
Blizny przerostowe rozwijają się w wyniku nadmiernej produkcji kolagenu, jednak rozrastają się wyłącznie w obrębie uszkodzonej skóry i nie wychodzą poza jej granice. Mają przeważnie sinoczerwony kolor, są twarde i wypukłe, ale z czasem mogą się samoczynnie spłaszczać i blednąć, co odróżnia je od bliznowców. Zwykle powstają kilka tygodni po urazie i utrzymują się do maksymalnie kilku miesięcy.

Skąd biorą się bliznowce?

Za rozwój bliznowców odpowiadają m.in.:

urazy skóry – oparzenie lub uszkodzenie skóry (np. bliznowiec po operacji, bliznowiec po CC);
choroby – cukrzyca, Hashimoto, choroby naczyniowe Buergera i Raynauda, ospa wietrzna, trądzik bliznowaciejący, zapalenie mieszków włosowych, itd.;
predyspozycje genetyczne;
ukąszenia owadów;
wykonywanie tatuaży.

Przyjmuje się też, że na rozwój keloidów bardziej narażone są osoby z ciemną karnacją skóry oraz dzieci i osoby w podeszłym wieku.

Jak usuwać bliznowce?

Jeżeli zaobserwujesz u siebie charakterystyczne zmiany skórne, które mogą przypominać keloidy, skonsultuj się z lekarzem pierwszego kontaktu lub dermatologiem. Specjalista oceni rodzaj zmiany i zaproponuje odpowiednie metody leczenia. W zależności od wielkości zmiany, jej umiejscowienia oraz indywidualnych predyspozycji pacjenta można zastosować różne podejścia:

leczenie farmakologiczne – miejscowe stosowanie opatrunków i żeli silikonowych, kortykosteroidów w postaci zastrzyków lub maści, które zmniejszają stany zapalne i hamują nadmierny rozrost tkanki;
krioterapia – zabieg polegający na zamrażaniu bliznowca ciekłym azotem, co pozwala na jego zmniejszenie;
terapia ultradźwiękowa – pomaga w zwiększeniu rozciągliwości włókien kolagenowych, przez co bliznowiec staje się bardziej elastyczny, a pacjent odczuwa mniejsze dolegliwości bólowe;
laseroterapia – szczególnie polecany jest pulsacyjny laser barwnikowy, który umożliwia uszkodzenie struktury włókien kolagenowych, a także zmniejszenie objętości blizny i ograniczenie zaczerwienienia skóry;
zabieg chirurgiczny – usunięcie bliznowca, często w połączeniu z innymi metodami, ponieważ samo wycięcie bez dodatkowego leczenia wiąże się z dużym ryzykiem nawrotu;
radioterapia – stosowana jako uzupełnienie po usunięciu chirurgicznym, aby zapobiec ponownemu pojawieniu się zmiany;
terapia uciskowa i masaże – opatrunki uciskowe, np. z fluorowanymi sterydami, stosowane są w celu poprawy ukrwienia i elastyczności skóry, co może łagodzić objawy i wspomagać leczenie.

Pamiętajmy jednak, że leczenie bliznowców wymaga indywidualnego podejścia i cierpliwości. U części pacjentów najlepsze efekty daje połączenie kilku metod, dlatego tak ważna jest konsultacja ze specjalistą i dobranie terapii dostosowanej do potrzeb skóry.