Gdy myślimy o łupieżu, najczęściej na myśl przychodzą nam drobne, białe płatki skóry, widoczne we włosach i na ramionach. Okazuje się jednak, że jest to tylko jedna z jego postaci. Mniej znany, ale równie istotny jest łupież rumieniowy – przewlekła choroba skóry o podłożu bakteryjnym. Charakteryzuje się z występowaniem specyficznych zmian w obrębie fałdów skórnych, które wymagają odpowiedniego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego. Czym dokładnie jest łupież rumieniowy, jakie są jego objawy i jak wygląda leczenie?
Łupież rumieniowy, określany również jako erythrasma, to choroba bakteryjna skóry, w wyniku której dochodzi do powstania brunatnoczerwonych zmian rumieniowych. Widoczne są zwykle w okolicy fałdów skóry, takich jak pachwiny, pachy, przestrzenie międzypalcowe stóp. Schorzenie należy do często diagnozowanych infekcji skóry, szczególnie u osób dorosłych (głównie u mężczyzn w starszym wieku). Szacuje się, że problem ten może dotyczyć nawet 20% populacji. Niestety, łupież rumieniowy jest chorobą przewlekłą, która przy obecności sprzyjających warunków często nawraca.
Za rozwój łupieżu rumieniowego odpowiadają bakterie – maczugowce Corynebacterium minutissimum, które naturalnie bytują na skórze człowieka. W normalnych warunkach patogeny nie powodują żadnych dolegliwości, jednak przy zaburzeniu równowagi mikroflory skórnej mogą prowadzić do rozwoju choroby. Namnażaniu się bakterii i powstawaniu zmian skórnych sprzyjają określone czynniki, takie jak nadmierna potliwość, otyłość, noszenie ciasnej, nieprzewiewnej odzieży, a także niewystarczająca higiena. Warto zaznaczyć, że łupież rumieniowy nie jest chorobą zakaźną – nie przenosi się z jednej osoby na drugą.
Typowym objawem łupieżu rumieniowego są plamy skórne o nieregularnym kształcie – początkowo jasnoróżowe, jednak z czasem przybierające odcienie czerwono-brązowe, brunatne lub żółtawe. Zmiany te mogą ulegać delikatnemu złuszczaniu, choć zwykle nie towarzyszy im świąd, co odróżnia je od innych schorzeń skóry, takich jak infekcje grzybicze.
Najczęstsza lokalizacja zmian to okolica pachwin i wewnętrzna strona ud. Zdarza się jednak, że łupież rumieniowy może dotykać doły pachowe lub przestrzenie międzypalcowe stóp, a także objawiać się jako łupież rumieniowy na piersiach – zwłaszcza u kobiet z dużymi piersiami, w ciąży lub karmiących piersią. Choroba rozwija się głównie w miejscach ciepłych i wilgotnych, gdzie łatwo dochodzi do podrażnień i maceracji skóry.
W przypadku zaobserwowania zmian skórnych sugerujących łupież rumieniowy należy skonsultować się z dermatologiem, który przeprowadzi wywiad z pacjentem i oceni wykwity na skórze. W celu postawienia właściwej diagnozy konieczne może być też wykonanie dodatkowych badań, np. badania skóry lampą Wooda, badanie mikroskopowe lub mikologiczne.
Dobór leczenia zależy od nasilenia objawów, rozległości zmian oraz ewentualnego nadkażenia grzybiczego. Ponieważ łupież rumieniowy ma podłoże bakteryjne, podstawą terapii jest antybiotyk. W łagodnych przypadkach wystarczające może być miejscowe stosowanie maści lub kremów zawierających erytromycynę czy mupirocynę. Jeśli równocześnie występuje zakażenie grzybicze, leczenie należy uzupełnić o preparaty przeciwgrzybicze – np. z ketokonazolem lub mikonazolem.
W przypadkach bardziej zaawansowanych lub rozległych zmian konieczna może być antybiotykoterapia doustna, zazwyczaj z wykorzystaniem erytromycyny. Leczenie trwa zazwyczaj do 14 dni.
Skuteczność antybiotykoterapii zależy nie tylko od doboru odpowiednich leków, ale również od przestrzegania zasad higieny oraz eliminacji czynników sprzyjających nawrotom choroby, takich jak wilgoć, ciepło czy noszenie obcisłej, nieprzewiewnej odzieży. Aby ograniczyć namnażanie się bakterii i wspomóc proces leczenia, warto wdrożyć następujące działania:
Choć domowe sposoby mogą wspomagać leczenie i zapobiegać nawrotom, nie powinny zastępować farmakoterapii, szczególnie w aktywnej fazie choroby. W przypadku podejrzenia łupieżu rumieniowego zawsze należy skonsultować się z lekarzem, aby wdrożyć odpowiednie leczenie i uniknąć powikłań.
