Plamki Fordyce’a – jak wyglądają i skąd się biorą?

Białe lub lekko żółtawe grudki często mogą przypominać zwykłe pryszcze, które kojarzymy przede wszystkim z okresem dojrzewania. Gdy jednak pojawiają się na narządach płciowych lub wokół ust, mogą budzić niepokój. W większości przypadków mamy wówczas do czynienia z plamkami Fordyce’a – niewielkimi, łagodnymi zmianami skórnymi, które nie są objawem choroby ani infekcji. Choć ich obecność może być dla wielu osób nieestetyczna lub niekomfortowa, nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i nie wymagają leczenia. Dowiedz się, jak powstają plamki Fordyce’a i jak je rozpoznać.

Czym są plamki Fordyce’a?

Plamki Fordyce’a to łagodne, niegroźne zmiany skórne, które przyjmują postać drobnych, białych lub żółtawych grudek o średnicy 1-3 mm. Najczęściej pojawiają się w miejscach, gdzie nie spodziewamy się obecności gruczołów łojowych, np.:

• na czerwieni wargowej (plamki Fordyce’a  na ustach);
• na błonie śluzowej jamy ustnej;
• w okolicach intymnych – u mężczyzn na trzonie prącia i mosznie, a u kobiet na wargach sromowych.

W niektórych przypadkach zmiany mogą pojawić w też innych miejscach, np. na powiekach czy otoczce sutkowej. Plamki są całkowicie łagodne i niegroźne.

Plamki Fordyce’a – przyczyny

Mechanizm powstawania plamek Fordyce’a wciąż nie został dokładnie rozpoznany. Przyjmuje się, że za ich rozwój odpowiadają:

• powiększone gruczoły łojowe – plamki Fordyce’a to tzw. ektopowe gruczoły łojowe, czyli takie, które występują poza miejscami typowymi dla gruczołów łojowych i nie są połączone z mieszkami włosowymi. Ich obecność manifestuje się jako charakterystyczne grudki;
  nadmierna produkcja sebum (zwłaszcza w okresie dojrzewania) – pod wpływem hormonów dochodzi do zwiększonej aktywności gruczołów łojowych, co może sprzyjać pojawianiu się zmian skórnych;
• podłoże genetyczne – badania wskazują, że skłonność do występowania plamek Fordyce’a może być dziedziczna, dlatego u niektórych osób pojawiają się one częściej;
• zaburzenia lipidowe – niektóre badania wskazują, że liczba plamek Fordyce’a może korelować z podwyższonym poziomem cholesterolu lub trójglicerydów we krwi.

Jak wyglądają Fordyce’a?

Plamki Fordyce’a to drobne, bezbolesne grudki o niewielkich wymiarach, które zazwyczaj nie powodują żadnych dolegliwości — nie bolą, nie swędzą i nie wywołują innych objawów. Ich obecność jest zatem jedynie problemem estetycznym. Zmiany mogą pojawiać się pojedynczo lub tworzyć skupiska, które są dobrze widoczne na skórze lub błonach śluzowych.

Ze względu na swój wygląd i lokalizację plamki Fordyce’a bywają często mylone z innymi zmianami skórnymi, takimi jak np. prosaki, kępki żółte, czy brodawki. Warto jednak podkreślić, że są one całkowicie łagodne i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia. Co więcej, plamki Fordyce’a nie są zakaźne, co oznacza, że nie można się nimi zarazić, nawet podczas bliskiego kontaktu z osobą, u której występują.

Plamki Fordyce’a – jak się pozbyć?

Plamki Fordyce’a to zmiany łagodne, dlatego zazwyczaj nie wymagają specjalistycznego leczenia. Terapię podejmuje się jedynie ze względów estetycznych lub w sytuacji, gdy zmiany powodują dyskomfort psychiczny. Do najskuteczniejszych metod usuwania plamek należą:

• laser CO2 – pozwala na precyzyjne usunięcie zmian, nie uszkadzając przy tym otaczających tkanek. Minimalizuje to ryzyko powstawania blizn i skraca czas rekonwalescencji;
• elektrokoagulacja – polega na zamykaniu naczyń i tkanek za pomocą prądu elektrycznego. Jest to skuteczna metoda, jednak może wymagać dłuższego okresu rekonwalescencji w porównaniu do terapii laserowej.

Przed podjęciem jakiegokolwiek zabiegu konieczna jest konsultacja z dermatologiem, który wykluczy inne schorzenia oraz dobierze najbardziej odpowiednią metodę leczenia, dopasowaną do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Plamki Fordyce’a – wyciskanie. Czy jest bezpieczne?

Wiele osób zastanawia się, czy można usuwanie plamek Fordyce’a poprzez ich wyciskanie jest bezpieczne. Lekarze jednak zdecydowanie odradzają takie działania. Samodzielne próby usuwania tych zmian mogą prowadzić do podrażnień, zakażeń bakteryjnych, a także powstawania blizn i pogorszenia stanu skóry. Jeśli obecność plamek Fordyce’a powoduje dyskomfort lub jest uciążliwa, najlepszym rozwiązaniem jest konsultacja z dermatologiem, który może zaproponować bezpieczne i skuteczne metody ich usunięcia.