Świąd skóry – co go wywołuje i jak sobie z tym radzić?

Świąd skóry to powszechna dolegliwość, która potrafi mocno uprzykrzyć życie – pojawia się nagle, nasila wieczorem, a drapanie jedynie pogarsza sprawę. Czasem odpowiada za niego suche powietrze czy nieodpowiednia pielęgnacja, innym razem winne są alergie, stres albo choroby skóry. Niezależnie od przyczyny jedno jest pewne – uczucia swędzenia nie da się zignorować. Zobacz, co może być powodem Twoich problemów i jak złagodzić świąd skóry.

Co oznacza swędzenie skóry?

Świąd skóry to nieprzyjemne uczucie, które wywołuje odruch drapania lub pocierania. Mechanizm jego powstawania jest dość złożony – mogą odpowiadać za niego zarówno podrażnienia zewnętrzne, jak i procesy zachodzące w samym organizmie. Choć często wydaje się błahą dolegliwością, uporczywy świąd, zwłaszcza jeśli utrzymuje się przez ponad 6 tygodni, potrafi znacząco obniżyć komfort życia i być sygnałem, że ze zdrowiem dzieje się coś niepokojącego.

Świąd skóry – przyczyny

Świąd może dotyczyć zarówno wybranych fragmentów skóry, jak i całej jej powierzchni. Do najczęstszych przyczyn zalicza się m.in.:

• sucha skóra – stan, w którym skóra traci naturalną wilgotność, co prowadzi do uczucia swędzenia, szczególnie u osób starszych i w sezonie zimowym;
• alergie – kontakt z substancjami drażniącymi lub alergenami (np. detergenty, metale, rośliny) może wywołać miejscowy świąd oraz zaczerwienienie i obrzęk;
• choroby skóry – takie jak egzema, łuszczyca, pokrzywka, czy atopowe zapalenie skóry, które powodują przewlekłe lub okresowe swędzenie;
• infekcje skórne i pasożytnicze – za rozwojem świądu skóry może stać np. świerzb, ospa wietrzna lub zakażenie owsikami;
• choroby ogólnoustrojowe  – schorzenia wątroby, nerek, tarczycy czy cukrzyca mogą manifestować się swędzeniem skóry, często rozlanym i utrzymującym się;
• reakcje na leki – niektóre leki mogą powodować świąd jako efekt uboczny lub objaw reakcji alergicznej;
• stres – u niektórych osób świąd może mieć podłoże nerwowe lub psychogenne.

U części pacjentów rozwija się też tzw. wędrujący świąd skóry, który zmienia lokalizację i nasilenie w zależności od pory dnia, aktywności czy czynników środowiskowych. Ten typ świądu często wymaga dokładniejszej diagnostyki, aby znaleźć jego prawdziwe źródło.

Co na świąd skóry?

W większości przypadków świąd skóry jest niegroźną dolegliwością, którą można skutecznie łagodzić w warunkach domowych – pod warunkiem, że znamy jego źródło. Pierwszym krokiem jest obserwacja i eliminacja czynników drażniących, takich jak kosmetyki, detergenty czy zbyt suche powietrze. Domowe metody łagodzenia świądu obejmują m.in.:

• nawilżanie skóry – regularne stosowanie kremów i balsamów o lekkiej, łagodzącej formule pomaga przywrócić odpowiednie nawilżenie;
• zimne okłady i kąpiele – chłodne kompresy lub kąpiele w letniej wodzie mogą szybko zmniejszyć uczucie swędzenia;
• delikatne mycie – unikanie gorącej wody i agresywnych mydeł, które dodatkowo wysuszają skórę;
• odzież z naturalnych materiałów – bawełna i len pozwalają skórze oddychać i ograniczają podrażnienia;
• unikanie drapania – drapanie pogłębia podrażnienie i może prowadzić do rozwoju stanów zapalnych skóry;
• łagodne preparaty przeciwświądowe – kremy czy maści z pantenolem, alantoiną lub hydrokortyzonem stosowane miejscowo mogą przynieść chwilową ulgę.

Jeśli domowe sposoby nie przynoszą efektu lub świąd utrzymuje się przez dłuższy czas, warto zgłosić się do dermatologa. Specjalista pomoże zdiagnozować przyczynę, a w razie potrzeby wdrożyć skuteczniejsze leczenie, obejmujące m.in.:

• terapię farmakologiczną – stosowanie leków przeciwświądowych, takich jak leki antyhistaminowe, kortykosteroidy, leki immunosupresyjne;
  leczenie przyczynowe – np. pozbycie się pasożytów, leczenie infekcji bakteryjnych lub grzybiczych;
• fototerapię – stosowana niekiedy w celu złagodzenia przewlekłego świądu i stanów zapalnych;
  wsparcie psychologiczne – jeśli świąd ma podłoże nerwowe lub psychogenne, co wymaga odpowiedniego podejścia i terapii u specjalistów.

Jak złagodzić świąd przy chorej wątrobie?

Świąd może pojawić się w przebiegu różnych chorób wątroby, m.in. marskości, stanów zapalnych wątroby czy zespołu cholestatycznego. Aby go złagodzić, należy przede wszystkim skonsultować się z lekarzem, który pomoże w ustaleniu przyczyny choroby i wdroży odpowiednią terapię, obejmującą:

• leki przeciwświądowe;
• zalecenia dotyczące nawilżania skóry i unikania drażniących substancji;
• zmianę diety;
• stosowanie chłodnych okładów.

Należy również pamiętać, że przy chorobach wątroby samodzielne stosowanie preparatów przeciwświądowych może nie przynieść pełnej ulgi. Najważniejsze jest leczenie przyczyny, a doraźne metody mogą jedynie łagodzić dolegliwości i poprawiać komfort życia pacjentów.