Skóra każdego z nas może inaczej reagować na działanie promieniowania ultrafioletowego. Podczas gdy u jednych opalenizna pojawia się szybko, a skóra zyskuje piękny, brązowy odcień, inni doświadczają poparzeń słonecznych już po krótkiej ekspozycji na słońce. To, jak nasza skóra reaguje na promieniowanie UV, zależy od jej fototypu. Jak rozpoznać swój fototyp i jakie ma to znaczenie w codziennej pielęgnacji skóry?
Fototyp skóry to termin, który określa sposób, w jaki skóra reaguje na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Jego głównym determinantem jest ilość melaniny – naturalnego barwnika wytwarzanego przez skórę, który pełni funkcję ochronną, absorbując promieniowanie UV i zmniejszając ryzyko uszkodzeń. Im więcej melaniny w skórze, tym ciemniejsza jej karnacja, a tym samym większa odporność na szkodliwe działanie słońca i mniejsze ryzyko poparzeń.
Znajomość swojego fototypu skóry ma ogromne znaczenie w kontekście ochrony przed szkodliwymi skutkami ekspozycji na słońce. Dzięki tej wiedzy jesteśmy w stanie określić, jak długo możemy przebywać na słońcu, jakie środki ochrony (filtry przeciwsłoneczne) będą dla nas najskuteczniejsze, a także jaką intensywność promieniowania UV należy stosować w przypadku osób z problemami skórnymi. Znajomość fototypu pozwala także na lepsze dopasowanie odpowiednich dawek promieniowania UV w terapii fotoleczniczej dla pacjentów cierpiących na różne schorzenia skórne, takie jak łuszczyca czy trądzik.
W 1975 roku amerykański dermatolog, Thomas B. Fitzpatrick, opracował klasyfikację fototypów skóry, która do dziś jest szeroko stosowana w medycynie. Fitzpatrick wyróżnił 6 głównych fototypów, które opisują reakcję skóry na promieniowanie UV i zależą od jej naturalnej zdolności do produkcji melaniny. Cztery z tych typów odnoszą się do przedstawicieli rasy białej:
Ostatnie dwa odnoszą się do rasy czarnej i żółtej:
W Polsce najczęściej spotykane są fototypy I, II oraz III, ale również coraz częściej można zauważyć osoby o skórze, która mieści się pomiędzy tymi typami (np. między I a II lub II a III).
Na podstawie powyższej klasyfikacji można spróbować samodzielnie określić swój fototyp, jednak dla większego bezpieczeństwa warto skonsultować się z dermatologiem lub kosmetologiem. Można też przeprowadzić prosty test składający się z pięciu pytań, który pomoże w określeniu fototypu. Odpowiedzi A, B, C lub D wskazują na konkretny typ skóry. Test opiera się na schemacie opracowanym przez dr. Fitzpatricka i obejmuje poniższe pytania.
1. Jaki masz naturalny kolor włosów?
a) bardzo jasne lub rude
b) blond lub jasnobrązowe
c) ciemny blond, brązowe, kasztanowe
d) ciemnobrązowe do czarnych
2. Jaki masz kolor oczu?
a) jasnoniebieskie
b) ciemniejsze niebieskie, zielone, szare
c) brązowe, zielono-brązowe
d) brązowe lub ciemnobrązowe
3. Jaka jest Twoja skóra przed opalaniem?
a) bardzo jasna
b) jasna, lekko zaróżowiona
c) średnio jasna, beżowa
d) jasnobrązowa, oliwkowa
4. Czy na Twoim ciele występują piegi?
a) tak, dużo na całym ciele
b) dużo
c) w niektórych miejscach
d) prawie wcale
5. Jak zachowuje się skóra po kontakcie ze słońcem?
a) od razu staje się czerwona, nigdy się nie opala
b) często się „spala”, brązowieje tylko w niektórych miejscach
c) łatwo się opala, raczej w całości brązowieje, oparzenia zdarzają się rzadko
d) szybko staje się głęboko brązowa
Najwięcej odpowiedzi „a” wskazuje na fototyp I, „b” – II, „c” – III, „d” – IV.
Latem spędzamy więcej czasu na świeżym powietrzu, dlatego szczególnie teraz warto wiedzieć, jaka jest nasza naturalna wrażliwość na słońce. W zależności od fototypu skóry wygląda to następująco:
